سنسور
القایی
خازنی
نوری
کد رنگ
کارت رله
ابزارالات
انکودر
منبع تغزیه
ابزار لحیم کاری
در محیطهای صنعتی، تجهیزات الکتریکی و اتوماسیون در معرض عوامل مختلفی مانند گرد و غبار، رطوبت، پاشش آب و حتی غوطهوری در مایعات قرار دارند. به همین دلیل استانداردی به نام درجه حفاظت IP (Ingress Protection) تعریف شده است تا میزان مقاومت تجهیزات در برابر نفوذ اجسام خارجی و آب مشخص شود.
شناخت کلاس حفاظتی IP برای انتخاب صحیح تجهیزاتی مانند سنسورهای صنعتی، PLC، رلهها، کنتاکتورها، اینورترها و تجهیزات کنترلی اهمیت زیادی دارد. در این مقاله به طور کامل با استاندارد IP، انواع آن، تفاوت آن با XP و مثالهایی از تجهیزات صنعتی آشنا میشویم.
درجه حفاظت IP چیست؟
IP مخفف Ingress Protection به معنی «میزان حفاظت در برابر نفوذ» است. این استاندارد توسط IEC 60529 تعریف شده و نشان میدهد یک تجهیز الکتریکی تا چه حد در برابر موارد زیر مقاوم است:
- نفوذ اجسام جامد مانند گرد و غبار
- نفوذ آب و رطوبت
کد IP معمولا به شکل زیر نوشته میشود:
IP65
IP67
IP54
این کد شامل دو عدد است:
عدد اول: میزان حفاظت در برابر اجسام جامد و گرد و غبارعدد
دوم: میزان حفاظت در برابر نفوذ آب
عدد اول در IP (حفاظت در برابر اجسام جامد)
عدد اول بین 0 تا 6 است و میزان مقاومت تجهیزات در برابر اجسام خارجی و گرد و غبار را نشان میدهد.
IP0X
هیچگونه حفاظتی در برابر اجسام خارجی وجود ندارد.
مثال صنعتی: بعضی بردهای الکترونیکی بدون قاب در تابلوهای آزمایشگاهی.
IP1X
حفاظت در برابر اجسام بزرگتر از 50 میلیمتر.
مثال صنعتی: برخی کنتاکتورهای نصب شده در داخل تابلو برق که دسترسی مستقیم به قطعات وجود ندارد.
IP2X
حفاظت در برابر اجسام بزرگتر از 12.5 میلیمتر (مانند انگشت).
مثال صنعتی: رلههای صنعتی داخل تابلو برق که در محیط کنترلشده نصب شدهاند.
IP3X
حفاظت در برابر اجسام بزرگتر از 2.5 میلیمتر.
مثال صنعتی: برخی ماژولهای PLC در رکهای صنعتی که در داخل تابلو نصب میشوند.
IP4X
حفاظت در برابر اجسام بزرگتر از 1 میلیمتر.
مثال صنعتی : درایوهای موتور یا اینورترها که در تابلوهای صنعتی نصب شدهاند.
IP5X
مقاوم در برابر پاشش آب با فشار (Jet Water).
مثال :سنسورهای صنعتی در خطوط شستشو، دستگاههای بستهبندی در صنایع غذایی
IPX6
مقاوم در برابر پاشش شدید آب
مثال: سنسورهای القایی در ماشینآلات صنعتی، تجهیزات نصب شده در محیطهای بیرونی کارخانه
IPX7
قابل غوطهوری در آب تا عمق 1 متر
مثال صنعتی:برخی سنسورهای سطح مایع، تجهیزات اندازهگیری در مخازن
IPX8
قابل غوطهوری طولانی مدت در آب
مثال: سنسورهای اندازهگیری سطح در مخازن صنعتی، تجهیزات اندازهگیری در صنایع آب و فاضلاب، پرکاربردترین کلاسهای IP در تجهیزات صنعتی
در صنعت و اتوماسیون، برخی کلاسها بیشتر استفاده میشوند:
IP54
ویژگیها: محافظت در برابر گرد و غبار محدود، مقاوم در برابر پاشش آب،
مثال تجهیزات: کنتاکتورهای صنعتی داخل تابلو برق، رلههای کنترلی، PLC های نصب شده در تابلو
IP65
ویژگیها: کاملا ضد گرد و غبار، مقاوم در برابر پاشش آب
مثال تجهیزات: سنسورهای القایی (Inductive Sensor) سنسورهای نوری، شستیهای صنعتی ضد آب
IP67
ویژگیها:کاملا ضد گرد و غبار، قابل غوطهوری موقت در آب
مثال: سنسورهای صنعتی در خطوط شستشو، تجهیزات کارخانههای غذایی و دارویی
IP68
ویژگیها:کاملا ضد گرد و غبار، مناسب برای غوطهوری طولانی در آب
مثال: سنسورهای سطح در مخازن، تجهیزات صنایع آب و فاضلاب
تفاوت IP و XP چیست؟
گاهی در صنعت علاوه بر IP، با اصطلاح XP نیز مواجه میشویم که مربوط به تجهیزات ضد انفجار است.
IP (Ingress Protection)
نشاندهنده مقاومت در برابر گرد و غبار و آب
کاربرد در اکثر تجهیزات الکتریکی
استاندارد: IEC 60
مثال:
سنسور القایی IP67
PLC با پنل IP65
جعبه تقسیم IP54
XP (Explosion Proof)
XP مخفف Explosion Proof است و به تجهیزاتی گفته میشود که برای محیطهای مستعد انفجار طراحی شدهاند.
این تجهیزات در محیطهایی استفاده میشوند که گاز، بخار یا گرد و غبار قابل اشتعال وجود دارد.
نمونه محیطها:صنایع نفت و گاز/ پالایشگاهها/ پتروشیمی/ معادن
مثال تجهیزات: سنسورهای ضد انفجار/ موتورهای Explosion Proof/ جعبههای تقسیم ضد انفجار/ سنسورهای دما در مناطق خطرناک
در واقع:
IP = محافظت در برابر آب و گرد و غبار
XP = محافظت در برابر انفجار
یک تجهیز حتی میتواند همزمان دارای IP بالا و XP باشد.
نکات مهم در انتخاب کلاس حفاظتی IP
در هنگام انتخاب تجهیزات صنعتی باید شرایط محیطی به دقت بررسی شود.
برخی نکات مهم عبارتند از: میزان گرد و غبار محیط صنعتی/وجود رطوبت یا شستشوی تجهیزات/ نصب در فضای باز یا داخل تابلو/ احتمال تماس با آب یا مواد شیمیایی
برای مثال:در یک کارخانه سیمان استفاده از سنسور با درجه IP65 یا IP67 ضروری است زیرا محیط دارای گرد و غبار زیاد است. در صنایع غذایی که خطوط تولید شستشو میشوند، تجهیزات با IP67 یا IP69 انتخاب مناسبتری هستند.
جمعبندی
کلاس حفاظتی IP یکی از مهمترین مشخصات فنی تجهیزات الکتریکی و اتوماسیون صنعتی است که میزان مقاومت دستگاه در برابر گرد و غبار و نفوذ آب را مشخص میکند. شناخت صحیح این استاندارد به مهندسان و تکنسینها کمک میکند تا در هنگام انتخاب تجهیزاتی مانند سنسورهای صنعتی، PLC، رلهها، کنتاکتورها و تجهیزات کنترلی بهترین گزینه را متناسب با شرایط محیطی انتخاب کنند. همچنین باید توجه داشت که استاندارد XP با IP متفاوت است و مربوط به تجهیزات ضد انفجار در محیطهای خطرناک میشود. انتخاب درست درجه حفاظتی نه تنها باعث افزایش طول عمر تجهیزات صنعتی میشود، بلکه از خرابی سیستمهای اتوماسیون و توقف خطوط تولید نیز جلوگیری میکند.
کانال های اطلاع رسانی شرکت در پیام رسان های بله و روبیکا : ( کـلـیـک کـنـیـد )
